बेलायतको नयाँ प्रधानमन्त्रीका लागि एन्डी बर्नह्याम सबैभन्दा बलियो दाबेदार

लन्डन । बेलायतको सत्तारूढ लेबर पार्टीमा नेतृत्व परिवर्तनको प्रक्रिया तीव्र बनेसँगै एन्डी बर्नह्याम नयाँ प्रधानमन्त्री बन्ने दिशामा थप बलियो देखिनुभएको छ । सम्भावित प्रतिद्वन्द्वी मानिएका क्याबिनेट मन्त्री ड्यारेन जोन्सले नेतृत्व दौडमा सहभागी नहुने स्पष्ट गरेपछि बर्नह्यामको बाटो थप सहज बनेको छ ।

यसैबीच, राजीनामाको घोषणा गरिसक्नुभएका प्रधानमन्त्री किर स्टार्मरले आफ्नो कार्यकालको अन्तिम चरणमा अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक सक्रियता बढाउँदै राजनीतिक विरासत सुरक्षित गर्ने प्रयास गरिरहनुभएको छ ।स्टार्मरले सोमबार पदत्याग गर्ने योजना सार्वजनिक गर्नुभएको थियो । लेबर पार्टीले नयाँ नेता चयन गरेपछि केही साताभित्र उहाँ प्रधानमन्त्री पदबाट बाहिरिने तयारीमा हुनुहुन्छ । बुधबार उहाँले संसद्मा साप्ताहिक प्रधानमन्त्री प्रश्नोत्तर सत्रको सामना गर्नुपर्नेछ भने त्यसपछि युक्रेन युद्ध, युरोपेली सुरक्षा र मध्यपूर्वको अवस्थाबारे छलफल गर्न बर्लिन प्रस्थान गर्ने कार्यक्रम रहेको छ ।

बर्लिनमा जर्मनी, फ्रान्स, इटाली, पोल्यान्ड र बेलायत सम्मिलित ‘ई–५’ समूहको बैठकमा उहाँको सहभागिताले कार्यकालको अन्तिम चरणमा अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दामा उहाँले दिएको प्राथमिकतालाई झल्काउँछ । घरेलु राजनीतिक दबाबका बीच पनि युक्रेनलाई सहयोग तथा इरानसँग सम्बन्धित क्षेत्रीय तनावको असर व्यवस्थापनका लागि युरोपेली साझेदारहरूसँग समन्वय गर्न उहाँ सक्रिय देखिनुभएको छ ।

लेबर पार्टीभित्र केही नेताहरूले बर्नह्यामका नीति र दृष्टिकोणमाथि खुला बहस आवश्यक रहेको भन्दै नेतृत्व प्रतिस्पर्धा हुनुपर्ने धारणा राखेका थिए । यही उद्देश्यले ड्यारेन जोन्सलाई उम्मेदवारी दिन प्रोत्साहन गरिएको थियो र बर्नह्यामले सांसद तथा पार्टी सदस्यहरूसमक्ष आफ्ना नीति र कार्यक्रमको परीक्षण गराउने अवसर प्राप्त हुने अपेक्षा गरिएको थियो । तर अर्कोतर्फ, नेतृत्व प्रतिस्पर्धाले पार्टीभित्रको विभाजन उजागर गर्ने र राजनीतिक अनिश्चितता लम्ब्याउने तर्क पनि प्रस्तुत गरिएको थियो ।

स्काई न्युजसँग कुरा गर्दै जोन्सले नेतृत्वको दौड आफूले नलड्ने स्पष्ट पार्नुभयो । यद्यपि उहाँले बर्नह्यामलाई आर्थिक नीतिमा अत्यधिक वामपन्थी दिशातर्फ नजान सुझाव दिनुभयो । व्यापारिक तथा वित्तीय क्षेत्रका केही व्यक्तिहरूले लेबर सरकारको सम्भावित आर्थिक नीतिप्रति चासो र चिन्ता व्यक्त गरिरहेका बेला जोन्सले भावी वित्तमन्त्रीले बजार, ट्रेड युनियन, संसदीय लेबर पार्टी र आम जनतालाई विश्वासमा लिन सक्ने क्षमता राख्नुपर्ने बताउनुभयो ।

बर्नह्यामले अर्को साता आफ्ना केही आर्थिक योजनाबारे सार्वजनिक रूपमा धारणा राख्ने अपेक्षा गरिएको छ । प्रधानमन्त्री स्टार्मरद्वारा नियुक्त वित्तमन्त्री राहेल रिभ्सलाई प्रतिस्थापन गर्ने व्यक्ति चयन गर्ने जिम्मेवारी पनि सम्भावित रूपमा बर्नह्यामकै हातमा पर्ने देखिएको छ ।

स्टार्मरको दुई वर्षे कार्यकाल विभिन्न राजनीतिक निर्णय, नीतिगत विवाद र रणनीतिक त्रुटिका कारण निरन्तर दबाबमा रह्यो । ती घटनाक्रमले पार्टीभित्र र जनतामाझ उहाँको लोकप्रियतामा असर पारेको मानिन्छ । त्यसैको परिणामस्वरूप उहाँले नेतृत्व हस्तान्तरणको निर्णय लिनुभएको हो ।

सन् २०१७ देखि ग्रेटर म्यानचेस्टरका मेयर रहनुभएका पूर्व क्याबिनेट मन्त्री बर्नह्यामले गत साता सम्पन्न उपनिर्वाचनमार्फत पुनः संसद्मा प्रवेश गर्नुभएको थियो । संसद्मा फर्कनुको प्रमुख उद्देश्य नै लेबर पार्टीको नेतृत्व तथा प्रधानमन्त्री पदका लागि दाबी प्रस्तुत गर्नु रहेको राजनीतिक विश्लेषकहरूको बुझाइ छ ।

अहिलेसम्म उहाँविरुद्ध कुनै औपचारिक चुनौती देखिएको छैन । सम्भावित प्रतिस्पर्धी मानिएका पूर्व स्वास्थ्यमन्त्री वेस स्ट्रिटिङले समेत बर्नह्यामलाई समर्थन गर्ने घोषणा गरिसक्नुभएको छ ।

लेबर नेतृत्वका लागि उम्मेदवारी दर्ता जुलाई ९ मा खुल्ने र एक सातापछि बन्द हुने कार्यतालिका तय गरिएको छ । यदि बर्नह्याम एकमात्र उम्मेदवार रहनुभयो भने उहाँ जुलाई १७ भित्रै प्रधानमन्त्री बन्न सक्नुहुन्छ । प्रतिस्पर्धा भएमा भने सेप्टेम्बर १ मा संसद्को ग्रीष्मकालीन बिदा समाप्त भएर पुनः बैठक सुरु हुँदासम्म नयाँ नेता चयन भइसक्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

मङ्गलबार मन्त्रिपरिषद्को साप्ताहिक बैठकमा स्टार्मरले उत्तराधिकारीलाई जिम्मेवारी हस्तान्तरण गर्ने प्रक्रिया व्यवस्थित र स्थिर ढङ्गले अघि बढाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभएको थियो ।

प्रधानमन्त्री पदको अन्तिम चरणमा रहँदा उहाँले आफ्नो राजनीतिक विरासतलाई बलियो बनाउने प्रयास जारी राख्नुभएको छ । यद्यपि, अबको अवधिमा उहाँलाई नयाँ ठूला नीतिगत घोषणा वा अतिरिक्त खर्च प्रतिबद्धता गर्ने अधिकार नरहेको जनाइएको छ ।

यसैबीच, बेलायती सरकारले लामो समयदेखि प्रतीक्षामा रहेको रक्षा लगानी योजनासमेत सार्वजनिक गर्ने तयारी गरिरहेको छ । रक्षामन्त्री जोन हेलीको राजीनामापछि सुरु भएको रक्षा क्षेत्रको पुनर्संरचना प्रक्रियालाई अगाडि बढाउँदै जुलाई ७ र ८ मा टर्कीमा हुने नाटो शिखर सम्मेलनअघि उक्त योजना सार्वजनिक हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ । सम्मेलनमा स्टार्मर सहभागी हुने सम्भावना रहेको बताइएको छ ।