जी–७ शिखर सम्मेलनमा अमेरिकी राष्ट्रपतिको पुनरागमन

वासिङ्टन । दोस्रो कार्यकाल एक्लै काम गर्नमा केन्द्रित अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गरेपछिको सङ्कट मोडमा जी–७ मा पुनरागमन गर्नुभएको छ ।

आइतबार क्यानाडाको रकी पहाडको सहर कानानास्किसमा सुरु हुने जी–७ शिखर सम्मेलन ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको पहिलो प्रमुख विश्वव्यापी भेला हो, जसमा उहाँले कूटनीतिक मापदण्डहरू तोड्न अझ कठोर हुनभएको छ ।

विवादबाट बच्न खोज्दै क्यानाडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले महत्त्वपूर्ण खनिजहरूका लागि विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खला निर्माण जस्ता मुख्यतया विवादरहित विषयहरूमा एजेन्डा तय गर्नुभएको थियो । इजरायलले शुक्रबार इरानविरुद्ध ठूलो सैन्य अभियान सुरु गरेको छ र उसले आफ्नो विरोधीको विवादित आणविक कार्यक्रमका विरुद्ध पूर्व–कारबाही गरिरहेको बताएकाले त्यो एजेन्डा अब उल्टिन सक्छ ।

ट्रम्प प्रशासनले गाजामा इजरायली आक्रमणको आलोचना गर्ने नजिकका सहयोगीहरूलाई पनि लक्षित गर्दै संयुक्त राज्य अमेरिकालाई इजरायलसँग नजिकबाट जोडेको छ । तर इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले ट्रम्पलाई खुलेर अवहेलना गर्नुभयो । ट्रम्पले केही घण्टाअघि कूटनीतिक समाधानका लागि आह्वान गर्नुभएको थियो र उहाँका मित्र एवं दूत स्टिभ विटकफले आइतबार इरानसँग नयाँ वार्ता गर्ने हुनुभएको थियो ।

एक वरिष्ठ क्यानाडाली अधिकारीले त्यस समयका मुद्दाहरूमा संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्न जी–७ मा सहमतिमा पुग्ने कुनै प्रयास नहुने र यसको सट्टा नेताहरूलाई ‘छोटो, कार्य–उन्मुख बयानहरू’ लाई समर्थन गर्न आग्रह गरिने बताउनुभयो ।

पछिल्लो पटक ट्रम्पले सन् २०१८ मा क्यानाडामा जी–७ शिखर सम्मेलनमा भाग लिनुभएको थियो । उहाँ चाँडै बाहिर निस्कनुभयो र सामाजिक सञ्जालमा संयुक्त राज्य अमेरिकालाई बयानबाट अलग गर्न र तत्कालीन प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडोलाई ‘बेइमान र कमजोर’ भनेर ब्रान्डिङ गर्नुभयो ।

खराब रक्त कहिल्यै अन्त्य भएन र पदमा फर्किएपछि ट्रम्पले ठट्टा गर्दै क्यानाडा अमेरिकाको ५१औँ राज्य हुनुपर्छ भन्नुभयो । ट्रुडोले मार्चमा प्रधानमन्त्री पद पूर्व केन्द्रीय बैंकर कार्नीलाई हस्तान्तरण गर्नुभयो । ट्रुडोले ह्वाइट हाउसमा ट्रम्पलाई क्यानाडा ‘कहिल्यै बिक्रीका लागि नभएको’ दृढतापूर्वक बताउनुभयो । यसको सट्टा कार्नीले आफ्नो विश्लेषणात्मक कौशल र क्षमताका माध्यमबाट ट्रम्पसँग मेलमिलाप गर्नुभएको उहाँले बताउनुभयो ।

ट्रम्पको कानानास्किसमा शान्ति कायम राख्ने प्रोत्साहन पनि छ । संयुक्त राज्य अमेरिकाले सन् २०२७ मा जी–७ को नेतृत्व गर्नेछ ।

प्रमुख औद्योगिक लोकतन्त्रहरूको जी–७ क्लब –– बेलायत, क्यानाडा, फ्रान्स, जर्मनी, इटाली, जापान र संयुक्त राज्य अमेरिका –– सन् १९७० को दशकमा आर्थिक नीति समन्वयका लागि गठन भएको थियो र विश्वका केही सुरक्षा हटस्पटहरूलाई सम्बोधन गर्न यसको दायरा बढेको थियो ।

ह्वाइट हाउसमा फर्केदेखि ट्रम्पले भन्सार महसुल लगाएर विश्वव्यापी आर्थिक प्रणालीलाई उल्ट्याउनुभएको छ र युक्रेनको विषयमा रुससँग वार्ता गर्न खोज्नुभएको छ । युक्रेन मुद्दा क्यानाडामा हुने जी–७ शिखर सम्मेलनको एक हप्तापछि द हेगमा नाटो शिखर सम्मेलनमा जाँदा पनि प्रमुख रूपमा देखा पर्नेछ ।

यदि सहयोगीहरूले उहाँलाई नरम बनाउन खोजे भने अमेरिकी राष्ट्रपतिले कानानास्किसमा प्रतिरोध गर्ने अपेक्षा गर्न सकिने एटलान्टिक काउन्सिलका वरिष्ठ फेलो राचेल रिजोले बताउनुभयो ।